Spraakverstaanbaarheid

Op het gebied van akoestiek evalueert men de spraakverstaanbaarheid over het algemeen aan de hand van 3 factoren:

  1. Subjectieve maatstaven, zowel door de sprekers (articulatie, spreeksnelheid, luidheidsniveau, ...) als door de luisteraars (concentratie, gehoorscherpte, geoefendheid, interesse ...).
  2. Voorspelbare maatstaven zoals zaal-akoestiek, geluidsversterkingsinstallatie, de afstand spreker-luisteraar, stoor-geluiden (bvb. ventilator verwarming), …
  3. Met objectieve metingen, uitgevoerd met kunstmatige signalen.

Natuurlijk kunnen wij u niet helpen met de eerste factor. Een goede zaalakoestiek is werk voor de architect. Bij heel veel bestaande geluidsinstallaties in kerken zien en horen we veel fouten:

  • De gebruikte microfoons zijn niet erg richtingsgevoelig zodat de installatie gemakkelijk "rondzingt".
     
  • mengpaneel & equalizerDe gebruikte versterker heeft vrijwel geen mogelijkheden om de frequenties te regelen. Enkel een algemene hoge- en lagetonen-regeling volstaan niet en zijn mede oorzaak van het gekende “rondfluiten” van de installatie.
     
  • Het andere uiterste: naast de versterker is een ingewikkeld mengpaneel geplaatst en een ingewikkelde equalizer. Wellicht was deze installatie in den beginne goed afgeregeld maar “ongewijde vingers” doen meer kwaad dan goed.
     
  • Geen kennis van het 100-volt-systeem. Aan een goede installatie mag men niet zomaar een boksje bijhangen. Ook horen we vele malen dat luidsprekers niet “in fase” staan. Het is niet omdat er elektrische draden gebruikt worden, dat elke elektricien of vrijwillige doe-het-zelver deze materie beheerst.
     
  • Verkeerde keuze en/of opstelling van de luidsprekers. Gewone luidsprekers zijn totaal ongeschikt om verder dan 3 meter effectief te zijn. Kolomluidsprekers hebben in het verticale vlak een zeer smalle bundel en kunnen daardoor gerust 20 meter ver stralen maar dit kan ook zorgen voor bijkomende - en dus ongewenste – reflecties. richting van een kolomluidsprekerDaarom moeten deze schuin naar de toehoorders gericht worden. Meestal vindt men dat niet esthetisch en worden ze verticaal geplaatst. Slechts door gebruik te maken van digitaal gestuurde luidsprekers kan men de “lob” richten naar de toehoorder en vermijden dat het geluid op zij- en achterwanden teruggekaatst wordt. Als er maar 1 luidsprekerkabel aangesloten is, dan is dit een klassieke kolomluidspreker en moet dus schuin opgesteld worden.

Naast het verstaan van de spreker is het voor de luisteraar ook wenselijk dat hij het geluid ervaart als komende van de plaats waar de spreker zich bevindt.  De lokalisatie van het geluid is dus tevens belangrijk. Zelfs zelfverklaarde specialisten plaatsen nog steeds luidsprekers die van achteren naar voren stralen! In moderne kerken plannen de architecten soms luidsprekers in het plafond alsof mijnheer pastoor reeds in de hemel zit.

STI-meting in de kerk van Merksem (met digitaal-gestuurde zuil)Weinig audio-firma's in België hebben de nodige meetapparatuur om akoestische problemen op te sporen. Naast een geoefend gehoor helpen dergelijke metingen ons om de oplossing optimaal te maken.

Een goede spraakverstaanbaarheid is van belang om ontspannen te kunnen luisteren. Spraakverstaanbaarheid is een meetbaar begrip. Met speciale apparatuur is spraakverstaanbaarheid uit te drukken in een STI waarde tussen 0 en 1.

Hierbij is een minimale waarde van 0,45 wenselijk; 0,75 is bijna onbereikbaar. De waarde van 1 is onmogelijk.

STI Waardering
0.00 - 0.30 slechte spraakverstaanbaarheid
0.30 - 0.45 matige spraakverstaanbaarheid
0.45 - 0.60 redelijke spraakverstaanbaarheid
0.60 - 0.75 goede spraakverstaanbaarheid
0.75 - 1.00 uitstekende spraakverstaanbaarheid

 

foto hiernaast: STI-meting in de kerk van Merksem (met digitaal gestuurde luidsprekers).

De STI waarde wordt onder andere beïnvloed door de galmtijd van de ruimte. Deze galmtijd kan gemeten worden door middel van een RT60 meting.

Voor een goede spraakverstaanbaarheid moet het geluid uit de luidspreker direct afgestraald worden naar de luisteraar. Dus zonder reflectie via de wanden, plafond of vloer. De fysieke plaatsing en het aantal luidsprekers is dus zeker van invloed.

Hieronder de meetinstrumenten waarover wij beschikken: geluidsniveaumeter (sonometer), Real Time Analyzer RTA, FFT Analyse, RT60 Reverberatietijd, Polariteit van een luidspreker, Delay Tijd, STIPA - Spraakverstaanbaarheid, Sound Level Predictor (bij live-optredens)